Beth yw cam-drin domestig?
Gall cam-drin domestig fod yn gorfforol, yn emosiynol, yn seicolegol, yn ariannol, neu'n rhywiol ac mae'n digwydd o fewn perthynas agos, fel arfer gan bartneriaid, cyn-bartneriaid neu aelodau o'r teulu. Gall effeithio ar fenywod, dynion, yr henoed, y rhai ag anableddau, y gymuned LGBTQIA+ a'r rhai mewn lleiafrifoedd ethnig.
Yn ogystal â thrais corfforol, gall cam-drin domestig gynnwys ystod eang o ymddygiad camdriniol a rheoli, gan gynnwys bygythiadau, aflonyddu, rheolaeth ariannol a cham-drin emosiynol.
Dim ond un agwedd ar gam-drin domestig yw trais corfforol a gall ymddygiad camdriniwr amrywio, o fod yn greulon ac yn ddiraddiol iawn i gamau bach sy'n eich gadael chi'n gywilyddus. Yn aml, mae'r rhai sy'n byw gyda cham-drin domestig yn teimlo'n ynysig ac wedi blino'n lân. Mae cam-drin domestig hefyd yn cynnwys materion diwylliannol fel trais ar sail anrhydedd.
Ymddygiad rheoli: Amrywiaeth o weithredoedd a gynlluniwyd i wneud person yn israddol a/neu'n ddibynnol drwy eu hynysu oddi wrth ffynonellau cymorth, manteisio ar eu hadnoddau a'u galluoedd, eu hamddifadu o'r modd sydd ei angen ar gyfer annibyniaeth a dianc a rheoli eu hymddygiad bob dydd.
Ymddygiad gorfodol: Gweithred neu batrwm o weithredoedd o ymosod, bygythiadau, gwarth a brawychu neu gam-drin arall a ddefnyddir i niweidio, cosbi neu ddychryn eu dioddefwr.
Trais ar sail Anrhydedd (diffiniad Cymdeithas Swyddogion yr Heddlu (ACPO)): Trosedd neu ddigwyddiad, sydd wedi'i gyflawni neu a allai fod wedi'i gyflawni i amddiffyn anrhydedd y teulu/a/neu'r gymuned.
Beth yw'r arwyddion?
Beirniadaeth ddinistriol a cham-drin geiriol: gweiddi/gwatwar/cyhuddo/galw enwau/bygwth ar lafar
Tactegau pwysau: pwdu, bygwth atal arian, datgysylltu'r ffôn, cymryd y car i ffwrdd, cyflawni hunanladdiad, cymryd y plant i ffwrdd, eich riportio i asiantaethau lles oni bai eich bod yn cydymffurfio â'i ofynion ynghylch magu'r plant, dweud celwydd wrth eich ffrindiau a'ch teulu amdanoch chi, dweud wrthych nad oes gennych ddewis mewn unrhyw benderfyniadau.
Diffyg parch: eich rhoi chi i lawr yn gyson o flaen pobl eraill, peidio â gwrando nac ymateb pan fyddwch chi'n siarad, torri ar draws eich galwadau ffôn, cymryd arian o'ch pwrs heb ofyn, gwrthod helpu gyda gofal plant neu waith tŷ.
Torri ymddiriedaeth: dweud celwydd wrthych chi, cuddio gwybodaeth oddi wrthych chi, bod yn genfigennus, cael perthnasoedd eraill, torri addewidion a chytundebau a rennir.
Ynysu: monitro neu rwystro eich galwadau ffôn, dweud wrthych ble gallwch chi fynd a ble na allwch chi fynd, eich atal rhag gweld ffrindiau a pherthnasau.
Aflonyddu: eich dilyn chi, gwirio eich bod chi, agor eich post, gwirio dro ar ôl tro i weld pwy sydd wedi eich ffonio chi, eich cywilyddio yn gyhoeddus.
Bygythiadau: gwneud ystumiau dig, defnyddio maint corfforol i ddychryn, eich gweiddi i lawr, dinistrio'ch eiddo, torri pethau, dyrnu waliau, defnyddio cyllell neu wn, bygwth eich lladd neu'ch niweidio chi a'r plant.
Trais rhywiol: defnyddio grym, bygythiadau neu fygwth i'ch gwneud chi i gyflawni gweithredoedd rhywiol, cael rhyw gyda chi pan nad ydych chi eisiau cael rhyw, unrhyw driniaeth ddiraddiol yn seiliedig ar eich cyfeiriadedd rhywiol.
Trais corfforol: dyrnu, slapio, taro, brathu, pinsio, cicio, tynnu gwallt allan, gwthio, llosgi, tagu.
Gwadu: dweud nad yw'r cam-drin yn digwydd, dweud mai chi achosodd yr ymddygiad camdriniol, bod yn addfwyn ac yn amyneddgar yn gyhoeddus, crio a erfyn am faddeuant, dweud na fydd byth yn digwydd eto.
Beth arall alla i wneud?
- Siaradwch â rhywun: Ceisiwch siarad â rhywun rydych chi'n ymddiried ynddo ac a fydd yn eich cefnogi i gael y cymorth cywir ar yr amser cywir.
- Peidiwch â beio'ch hun: Yn aml, bydd dioddefwyr yn teimlo mai nhw sydd ar fai, gan mai dyma sut y bydd y troseddwr yn gwneud iddyn nhw deimlo.
- Cysylltwch â ni yn COMPASS, Llinell Gymorth Cam-drin Domestig Essex: Ffoniwch 0330 3337444 am gefnogaeth emosiynol ac ymarferol.
- Cael cymorth proffesiynol: Gallwch geisio cymorth yn uniongyrchol gan wasanaeth trais domestig yn eich ardal neu gallwn ni yn COMPASS eich rhoi mewn cysylltiad â'r gwasanaeth ar gyfer eich ardal.
- Adrodd i'r Heddlu: Os ydych chi mewn perygl uniongyrchol, mae'n bwysig eich bod chi'n ffonio 999. Nid oes un drosedd o 'gam-drin domestig', fodd bynnag, mae nifer o wahanol fathau o gam-drin yn digwydd a all fod yn drosedd. Gall y rhain gynnwys: bygythiadau, aflonyddu, stelcio, difrod troseddol a rheolaeth orfodol, i enwi dim ond ychydig.
Sut alla i gefnogi ffrind neu aelod o'r teulu?
Gall gwybod neu feddwl bod rhywun rydych chi'n gofalu amdano mewn perthynas gamdriniol fod yn anodd iawn. Efallai eich bod chi'n ofni am eu diogelwch - ac efallai am reswm da. Efallai yr hoffech chi eu hachub neu fynnu eu bod nhw'n gadael, ond rhaid i bob oedolyn wneud eu penderfyniadau eu hunain.
Mae pob sefyllfa’n wahanol, ac mae’r bobl sy’n gysylltiedig i gyd yn wahanol hefyd. Dyma rai ffyrdd o helpu rhywun annwyl sy’n cael ei gam-drin:
- Byddwch yn gefnogol. Gwrandewch ar eich anwylyd. Cofiwch y gallai fod yn anodd iawn iddyn nhw siarad am y cam-drin. Dywedwch wrthyn nhw nad ydyn nhw ar eu pennau eu hunain a bod pobl eisiau helpu. Os ydyn nhw eisiau help, gofynnwch iddyn nhw beth allwch chi ei wneud.
- Cynnig cymorth penodol. Efallai y byddwch chi'n dweud eich bod chi'n fodlon gwrando yn unig, i'w helpu gyda gofal plant, neu i ddarparu cludiant, er enghraifft.
- Peidiwch â rhoi cywilydd, beio, nac euogrwydd arnyn nhw. Peidiwch â dweud, “Mae angen i chi adael.” Yn lle hynny, dywedwch rywbeth fel, “Rwy’n cael ofn wrth feddwl am yr hyn a allai ddigwydd i chi.” Dywedwch wrthyn nhw eich bod chi’n deall bod eu sefyllfa’n anodd iawn.
- Helpwch nhw i wneud cynllun diogelwch. Gallai cynllunio diogelwch gynnwys pacio eitemau pwysig a'u helpu i ddod o hyd i air "diogel". Mae hwn yn air cod y gallant ei ddefnyddio i roi gwybod i chi eu bod mewn perygl heb i gamdriniwr wybod. Gallai hefyd gynnwys cytuno ar le i gyfarfod â nhw os oes rhaid iddynt adael ar frys.
- Anogwch nhw i siarad â rhywun i weld beth yw eu hopsiynau. Cynigiwch eu helpu i gysylltu â ni yn COMPASS ar 0330 3337444 neu'n uniongyrchol â'r gwasanaeth cymorth cam-drin domestig ar gyfer eu hardal.
- Os ydyn nhw'n penderfynu aros, parhewch i fod yn gefnogol. Efallai y byddan nhw'n penderfynu aros yn y berthynas, neu efallai y byddan nhw'n gadael ac yna'n mynd yn ôl. Efallai y bydd hi'n anodd i chi ddeall, ond mae pobl yn aros mewn perthnasoedd camdriniol am lawer o resymau. Byddwch yn gefnogol, ni waeth beth maen nhw'n penderfynu ei wneud.
- Anogwch nhw i gynnal cysylltiad â ffrindiau a theulu. Mae'n bwysig iddyn nhw weld pobl y tu allan i'r berthynas. Derbyniwch yr ymateb os ydyn nhw'n dweud na allant.
- Os ydyn nhw'n penderfynu gadael, parhewch i gynnig help. Er y gallai'r berthynas fod drosodd, efallai nad yw'r cam-drin. Efallai y byddant yn teimlo'n drist ac yn unig, ni fydd llawenhau mewn gwahaniad o gymorth. Mae gwahanu yn gyfnod peryglus mewn perthynas gamdriniol, cefnogwch nhw i barhau i ymgysylltu â gwasanaeth cymorth cam-drin domestig.
- Rhowch wybod iddyn nhw y byddwch chi yno bob amser beth bynnag. Gall fod yn rhwystredig iawn gweld ffrind neu anwylyd yn aros mewn perthynas gamdriniol. Ond os byddwch chi'n dod â'ch perthynas i ben, mae ganddyn nhw un lle diogel yn llai i fynd iddo yn y dyfodol. Ni allwch orfodi person i adael perthynas, ond gallwch chi roi gwybod iddyn nhw y byddwch chi'n helpu, beth bynnag maen nhw'n penderfynu ei wneud.
Beth rydyn ni'n ei wneud â'r hyn rydych chi'n ei ddweud wrthym ni?
Chi sydd i benderfynu beth rydych chi'n dewis ei ddweud wrthym. Pan fyddwch chi'n cysylltu â ni, byddwn ni'n gofyn llawer o gwestiynau i chi, mae hyn oherwydd ein bod ni eisiau eich helpu chi ac angen gwybod manylion amdanoch chi, eich teulu a'ch cartref er mwyn eich cynghori'n briodol a'ch diogelu. Os nad ydych chi eisiau rhannu gwybodaeth sy'n eich adnabod chi, byddwn ni'n gallu rhoi rhywfaint o gyngor a gwybodaeth gychwynnol i chi ond ni fyddwn ni'n gallu anfon eich achos ymlaen at ddarparwr parhaus. Byddwn ni hefyd yn gofyn cwestiwn am gydraddoldeb, y gallwch chi wrthod ei ateb, rydyn ni'n gwneud hyn er mwyn i ni allu monitro pa mor effeithiol ydyn ni wrth gyrraedd pobl o bob cefndir yn Essex.
Unwaith y byddwn wedi agor ffeil achos i chi, byddwn yn cwblhau asesiad o risg ac anghenion ac yn anfon eich ffeil achos ymlaen at y darparwr gwasanaeth cymorth cam-drin domestig parhaus priodol er mwyn iddynt gysylltu â chi. Caiff y wybodaeth hon ei throsglwyddo gan ddefnyddio ein system rheoli achosion ddiogel.
Dim ond gyda'ch caniatâd chi y byddwn yn rhannu gwybodaeth, fodd bynnag mae rhai eithriadau i hyn lle efallai y bydd yn rhaid i ni rannu hyd yn oed os nad ydych chi'n cydsynio;
Os oes risg i chi, plentyn neu oedolyn sy'n agored i niwed, efallai y bydd angen i ni rannu gyda gofal cymdeithasol neu'r Heddlu i'ch diogelu chi neu rywun arall.
Os oes risg o drosedd ddifrifol fel mynediad hysbys at arf tanio neu risg diogelu'r cyhoedd, efallai y bydd angen i ni rannu gyda'r Heddlu.