Te putanga tere
Tohu Kāpehu

He hononga mahi tahi o ngā ratonga tukino ā-whare e whakarato ana i te urupare ki Essex

Rārangi Āwhina mō te Tukino ā-Whare o Essex:

Kei te wātea te raina āwhina mai i te 8 i te ata ki te 8 i te pō i ngā rā mahi, me te 8 i te ata ki te 1 i te ahiahi i ngā mutunga wiki me ngā hararei peeke.
Ka taea e koe te kōrero ki konei:

Me tautoko i te whakarerekētanga whanonga

Tautoko mō te Whānau me ngā Hoa

He aha te mahi tūkino ā-whare?

Ka taea e te tukino ā-whare te pā ki te tinana, te kare ā-roto, te hinengaro, te pūtea, te moepuku rānei, e puta ana i roto i ngā whanaungatanga tata, i te nuinga o te wā e ngā hoa rangatira, ngā hoa o mua, ngā mema whānau rānei. Ka pā pea ki ngā wāhine, ngā tāne, ngā kaumātua, te hunga hauā, te hapori LGBTQIA+ me te hunga o ngā iwi tokoiti.  

Haunga te tūkino tinana, ka uru pea ki te tūkino ā-whare te whānuitanga o ngā whanonga tukino me te whakahaere, tae atu ki ngā whakawehi, te whakatoi, te whakahaere pūtea me te tūkino kare ā-roto.

Ko te tūkino tinana tētahi wāhanga noa iho o te tūkino ā-whare, ā, ka rerekē pea ngā whanonga a te kaitukino, mai i te tino nanakia me te whakaiti ki ngā mahi iti e whakama ai koe. Ko te hunga e noho tahi ana me te tūkino ā-whare ka noho mokemoke, ka ngenge hoki. Kei roto hoki i te tūkino ā-whare ngā take ahurea pēnei i te tūkino honore.

Te whakahaere whanonga: He whānuitanga o ngā mahi i hangaia hei whakaiti, hei whakawhirinaki rānei i tētahi tangata mā te wehe i a ia i ngā pūtake tautoko, te whakamahi i ōna rauemi me ōna āheinga, te tango i ngā huarahi e tika ana mō tōna tū motuhake me te mawhiti, me te whakahaere i ōna whanonga o ia rā.

Whanoke akiaki: He mahi, he tauira rānei o ngā mahi whakaeke, whakawehi, whakaiti me te whakamataku, ētahi atu mahi tukino rānei e whakamahia ana hei whara, hei whiu, hei whakamataku rānei i te tangata i pāngia.

Te Tūkino i runga i te Whakahonore (whakamāramatanga o te Rōpū Pirihimana (ACPO)): He hara, he aituā rānei kua mahia, kua mahia rānei hei tiaki i te honore o te whānau, o te hapori rānei.

He aha nga tohu?

Te whakahē kino me te tukino ā-waha: te hamama/te tawai/te whakapae/te karanga ingoa/te whakawehi ā-waha

Ngā rautaki pēhanga: te pōuri, te whakawehi ki te pupuri moni, te momotu i te waea, te tango i te motuka, te whakamomori, te tango i ngā tamariki, te ripoata i a koe ki ngā tari āwhina tangata mēnā kāore koe e whakarongo ki āna tono mō te whakatipu tamariki, te teka ki ō hoa me tō whānau mōu, te kī atu kāore he kōwhiringa āu i roto i tētahi whakatau.

Kore whakaute: te whakaiti tonu i a koe i mua i te aroaro o ētahi atu tāngata, te kore whakarongo, te kore whakautu rānei ina kōrero koe, te whakamutu i ō waeatanga, te tango moni mai i tō pēke me te kore tono, te kore e āwhina ki te tiaki tamariki, ki ngā mahi whare rānei.

Te takahi i te whakawhirinaki: te teka ki a koe, te huna i ngā kōrero mai i a koe, te hae, te whai hononga ki ētahi atu, te takahi i ngā kupu whakaari me ngā whakaaetanga i tohaina.

Te noho motuhake: te aroturuki, te aukati rānei i ō waeatanga, te kī atu ki a koe te wāhi ka taea e koe te haere, te wāhi kāore e taea e koe te haere, te aukati i a koe kei kite i ō hoa me ō whanaunga.

Te whakatoi: te whai i a koe, te tirotiro i a koe, te whakatuwhera i tō mēra, te tirotiro tonu ko wai i waea mai ki a koe, te whakama i a koe i te aroaro o te iwi.

Ngā Tūraru: te mahi i ngā nekehanga riri, te whakamahi i te rahi tinana hei whakamataku, te hamama i a koe ki raro, te whakangaro i ō taonga, te wawahi i ngā mea, te patu i ngā pakitara, te pupuri i te maripi, i te pū rānei, te whakawehi ki te patu, ki te whara rānei i a koe me ngā tamariki.

Te tūkino ā-ira tangata: te whakamahi i te kaha, te whakawehi, te whakamataku rānei hei akiaki i a koe ki te mahi i ngā mahi ā-ira tangata, te moe tahi me koe i te wā kāore koe e hiahia ki te moe tahi, tetahi mahi whakaiti i runga i tō hiahia ā-ira tangata.

Te tutu tinana: te wero, te papaki, te patu, te ngau, te kōmiti, te whana, te kukume i te makawe, te pana, te pana, te tahu, te whakamate.

Whakakahore: te kī kāore te tukino i tupu, te kī nāu te take o te whanonga tukino, te ngākau māhaki me te manawanui i te aroaro o te iwi, te tangi me te inoi mō te murunga hara, te kī kāore e tupu anō.

He aha taku e taea ai?

  • Korero ki tetahi: Ngāna ki te kōrero ki tētahi e whakawhirinaki ana koe, ā, ka tautoko i a koe kia whiwhi ai i te āwhina tika i te wā tika.
  • Kaua e whakapae i a koe anō: He maha ngā wā ka whakaaro te hunga i pāngia he he rātou, nā te mea koinei te āhua o ngā kare ā-roto e pā ana ki a rātou e te kaiwhakatupu kino.
  • Whakapā mai ki a mātou i COMPASS, te raina āwhina mō te tūkino ā-whare o Essex: Waea mai ki te 0330 3337444 mō te tautoko kare ā-roto me te tautoko ā-tinana.
  • Tikina he awhina ngaio: Ka taea e koe te rapu tautoko tika mai i tētahi ratonga tūkino ā-whare i tō rohe, mā mātou rānei i COMPASS koe e hono atu ki te ratonga mō tō rohe.
  • Pūrongo ki ngā Pirihimana: Mena kei roto koe i te mōrearea tonu, he mea nui kia waea atu koe ki te 999. Kāore he hara kotahi o te 'tūkino ā-whare', heoi, he maha ngā momo tūkino ka puta, ā, ka taea te kī he hara. Kei roto i ēnei ko: ngā whakawehi, te whakatoi, te whaiwhai, te kino taihara me te mana whakahaere, hei tauira noa iho.

Me pēhea taku tautoko i tētahi hoa, i tētahi mema rānei o te whānau?

He tino uaua te mōhio, te whakaaro rānei kei roto tētahi e arohaina ana e koe i tētahi whanaungatanga tukino. Tērā pea ka wehi koe mō tōna haumaru — ā, he take pai pea. Tērā pea ka hiahia koe ki te whakaora i a rātou, ki te tohe rānei kia haere rātou, engari me whakatau e ia pakeke āna ake whakatau.

He rerekē ia āhuatanga, ia āhuatanga, ā, he rerekē anō hoki ngā tāngata e whai wāhi ana. Anei ētahi huarahi hei āwhina i tētahi e arohaina ana e tukinotia ana:

  • Tautoko. Whakarongo ki tō hoa aroha. Kia maumahara he tino uaua pea ki a rātou te kōrero mō te tukino. Kōrero atu ki a rātou kāore rātou i te mokemoke, ā, e hiahia ana te iwi ki te āwhina. Ki te hiahia āwhina rātou, pātai atu ki a rātou he aha tāu e taea ai.
  • Tukuna he āwhina motuhake. Hei tauira, ka taea e koe te kī kei te hiahia noa koe ki te whakarongo, ki te āwhina i a rātou ki te tiaki tamariki, ki te whakarato waka rānei.
  • Kaua e whakatakoto i te whakama, i te whakapae, i te hara rānei ki runga i a rātou. Kaua e kī, “Me haere noa koe.” Engari, me kī atu tētahi mea pēnei i te, “E mataku ana ahau i te whakaaro ki ngā mea ka pā ki a koe.” Me kī atu e mārama ana koe he tino uaua tō rātou āhuatanga.
  • Āwhina i a rātou ki te hanga i tētahi mahere haumaru. Ko te whakamahere haumaru pea ko te tākai i ngā taonga nui me te āwhina i a rātou ki te kimi i tētahi kupu "haumaru". He kupu huna tēnei ka taea e rātou te whakamahi hei whakamōhio atu kei roto rātou i te mōrearea me te kore e mōhiotia e te kaipahua. Tērā pea ko te whakaae ki tētahi wāhi hei tūtaki ki a rātou mēnā me haere wawe rātou.
  • Whakatenatenahia rātou ki te kōrero ki tētahi kia kite ai he aha ā rātou kōwhiringa. Tukuna atu he āwhina māu ki a rātou ki te whakapā mai ki a mātou i COMPASS i te 0330 3337444, ki te ratonga tautoko i te tukino ā-whare rānei mō tō rātou rohe.
  • Ki te whakatau rātou ki te noho tonu, me tautoko tonu. Tērā pea ka whakatau rātou ki te noho tonu i roto i te whanaungatanga, ka wehe atu rānei, kātahi ka hoki anō. He uaua pea ki a koe te mārama, engari he maha ngā take e noho tonu ai te tangata i roto i ngā whanaungatanga tukino. Kia tautokohia rātou, ahakoa tā rātou e whakatau ai.
  • Whakatenatenahia rātou kia mau tonu te whanaungatanga ki ngā hoa me te whānau. He mea nui kia kite rātou i ngā tāngata i waho o te whanaungatanga. Whakaaetia te whakautu mēnā ka mea rātou kāore e taea e rātou.
  • Ki te whakatau rātou ki te wehe atu, me haere tonu ki te tuku āwhina.  Ahakoa kua mutu pea te whanaungatanga, kāore pea te tukino e mutu. Tērā pea ka pouri, ka mokemoke rātou, engari kāore te harikoa i te wehenga e āwhina. He wā morearea te wehenga i roto i te whanaungatanga tukino, tautokohia rātou kia haere tonu ki te whai wāhi atu ki tētahi ratonga tautoko tukino ā-whare.
  • Kia mōhio rātou kei reira tonu koe ahakoa te aha. He tino whakarihariha te kite i tētahi hoa, i tētahi whanaunga rānei e noho tonu ana i roto i tētahi whanaungatanga tukino. Engari ki te whakamutua tō whanaungatanga, kotahi te wāhi haumaru kāore e taea e rātou te haere atu ā muri ake nei. Kāore e taea e koe te akiaki i tētahi tangata kia wehe atu i tētahi whanaungatanga, engari ka taea e koe te whakamōhio atu ka āwhina koe, ahakoa he aha tā rātou e whakatau ai.

Ka aha mātou ki tāu e kōrero mai nei?

Kei a koe te tikanga mō tāu e whiriwhiri ai ki te kōrero mai ki a mātou. Ina whakapā mai koe, ka pātai atu mātou ki a koe i ngā pātai maha, nā te mea e hiahia ana mātou ki te āwhina i a koe, me te hiahia hoki ki te mōhio ki ngā taipitopito mōu, mō tō whānau me tō kāinga kia tika ai te tohutohu i a koe, kia tiakina ai hoki koe. Mena kāore koe e hiahia ki te tohatoha i ngā mōhiohio e tautuhi ana i a koe, ka taea e mātou te whakarato i ētahi tohutohu me ngā mōhiohio tuatahi engari kāore e taea te tuku atu i tō keehi ki tētahi kaiwhakarato ratonga. Ka pātai atu hoki mātou i ngā pātai ōritetanga, ā, ka taea e koe te whakakore i te whakautu, ka mahia tēnei e mātou kia taea ai e mātou te aroturuki i te whai huatanga o tā mātou toro atu ki ngā tāngata o ngā momo papamuri katoa i Essex.

Kia oti i a mātou te whakatuwhera i tētahi kōnae kēhi māu, ka oti i a mātou te aromatawai i ngā mōrearea me ngā matea, ā, ka tukuna atu tō kōnae kēhi ki te kaiwhakarato ratonga tautoko tūkino ā-whare e tika ana kia whakapā atu rātou ki a koe. Ka tukuna ēnei mōhiohio mā te whakamahi i tā mātou pūnaha whakahaere kēhi haumaru.

Ka tohaina noa e mātou ngā mōhiohio me tō whakaae, heoi anō, he tūponotanga kei reira ētahi wāhi e hiahiatia ana kia tohaina atu ahakoa kāore koe e whakaae;

Mena he tūponotanga kei te pā ki a koe, ki tētahi tamaiti, ki tētahi pakeke ngoikore rānei, me whakawhitiwhiti pea mātou ki te rōpū tiaki hapori, ki ngā Pirihimana rānei, hei tiaki i a koe, i tētahi atu rānei.

Mena he mōrearea kei te pā mai i ngā hara nui pēnei i te urunga mōhio ki tētahi pū, i tētahi mōrearea tiaki tūmatanui rānei, me kōrero pea mātou ki ngā Pirihimana.